Spinale injecties.
Welke werken, welke niet.
Injecties & operaties
NICE NG59 · NL-richtlijn LRS
Hoe beoordelen we dit?
We kijken of de pijn afneemt en of mensen weer beter kunnen bewegen en functioneren, niet hoe tevreden patiënten over de behandeling waren, want dat zegt weinig over of het echt werkt. Sterk vergelijkend onderzoek is bij rugpijn schaars, dus sommige beoordelingen zijn gebaseerd op beperkt bewijs.
Score per ingreep
Epidurale injectie bij acute, ernstige uitstralende pijn
Klein, kortdurend effect. Overwegen als pijnmedicatie tekortschiet.
Epidurale injectie bij rugpijn zonder uitstraling
NICE raadt dit af.
Facetinjectie en facetdenervatie
Sinds 2016 niet meer in de basisverzekering.
SI-gewrichtsinjectie en denervatie
Zeer beperkt bewijs, bij voorkeur in studieverband.
Triggerpoint-, prolotherapie-, PRP- en stamcelinjecties
Expliciet niet aanbevolen.
Een injectie in de rug is niet één behandeling maar een hele familie behandelingen, en de verschillen daartussen zijn groot. Eén vraag bepaalt bijna alles: heb je pijn die uitstraalt naar je been, of pijn die in je rug blijft?
Het onderscheid dat alles bepaalt
NICE zet twee aanbevelingen naast elkaar die elkaar lijken tegen te spreken, maar dat niet doen. Aanbeveling 1.3.1 luidt: “do not offer spinal injections for managing low back pain”. Aanbeveling 1.3.5 luidt: “consider epidural injections of local anaesthetic and steroid in people with acute and severe sciatica”.
Dus: injecties bij rugpijn die in je rug blijft zijn niet aanbevolen. Een epidurale injectie bij ernstige pijn die uitstraalt naar je been door een beknelde zenuwwortel kan wel worden overwogen. Bijna alle verwarring rond rug-injecties komt voort uit het door elkaar halen van deze twee situaties.
Epidurale corticosteroïdinjectie bij uitstralende pijn
Hoe beoordelen we dit?
We kijken of de pijn afneemt en of mensen weer beter kunnen bewegen en functioneren, niet hoe tevreden patiënten over de behandeling waren, want dat zegt weinig over of het echt werkt. Sterk vergelijkend onderzoek is bij rugpijn schaars, dus sommige beoordelingen zijn gebaseerd op beperkt bewijs.
Er wordt een corticosteroïd ingespoten rond de beknelde zenuwwortel om ontsteking en pijn te remmen. De Nederlandse richtlijn Lumbosacraal Radiculair Syndroom (2020) beveelt aan: “overweeg een fluoroscopisch gecontroleerde injectie met glucocorticoïden bij patiënten met een acuut lumbosacraal radiculair syndroom en ernstige pijnklachten ondanks adequate pijnmedicatie”. De transforaminale route heeft meestal de voorkeur.
Wees realistisch over de grootte van het effect. Een Cochrane-review (2020) van 25 placebogecontroleerde onderzoeken met 2.740 deelnemers vond dat de injecties inderdaad beter werken dan placebo, maar dat het effect klein en kortdurend is: ongeveer 5 punten minder beenpijn op een schaal van 0 tot 100 op korte termijn. Na drie maanden is het verschil grotendeels verdwenen. Chou et al. (Ann Intern Med 2015) kwam tot dezelfde conclusie.
De injectie is niet zonder risico. Een aanprikking van het harde ruggenmergvlies komt voor bij 2 tot 5% van de injecties en geeft hoofdpijn; tijdelijke toename van rug- of beenpijn gebeurt regelmatig. Ernstige complicaties zoals een bloeding of infectie zijn zeldzaam (NL-richtlijn LRS). NICE raadt epidurale injecties expliciet af bij etalagebenen door een vernauwing van het wervelkanaal.
Een nuance bij hernia’s
Een Nederlandse cohortstudie (van Helvoirt et al., Pain Medicine 2014) suggereert dat er met de juiste aanpak meer mogelijk is: van 69 operatiekandidaten die transforaminale epidurale injecties kregen, gevolgd door MDT-oefentherapie (McKenzie), hoefde na een jaar nog maar ongeveer 22% geopereerd te worden. Dit vraagt om zorgvuldige selectie van patiënten, de juiste timing en de combinatie met oefentherapie. Omdat dit een cohortstudie zonder controlegroep was, kan het onderzoek niet bewijzen dat de injecties zelf het verschil maakten.
Facet- en SI-injecties en denervatie
Niet vergoed in NLHoe beoordelen we dit?
We kijken of de pijn afneemt en of mensen weer beter kunnen bewegen en functioneren, niet hoe tevreden patiënten over de behandeling waren, want dat zegt weinig over of het echt werkt. Sterk vergelijkend onderzoek is bij rugpijn schaars, dus sommige beoordelingen zijn gebaseerd op beperkt bewijs.
Deze behandelingen richten zich op de kleine facetgewrichtjes tussen de wervels of op het SI-gewricht, met een corticosteroïdinjectie of door het zenuwtakje naar het gewricht uit te schakelen (radiofrequente denervatie). Het doorslaggevende onderzoek is Nederlands: de MINT-trials (Juch et al., JAMA 2017) randomiseerden 681 patiënten in drie onderzoeken en vonden dat radiofrequente denervatie bovenop een gestandaardiseerd oefenprogramma geen klinisch relevante verbetering van de pijn opleverde.
NICE laat nog een smalle deur open: radiofrequente denervatie kan worden overwogen als niet-chirurgische behandeling niet heeft geholpen, de pijn matig tot ernstig en plaatselijk is, en alleen ná een positieve reactie op een diagnostische proefblokkade (aanbevelingen 1.3.2 en 1.3.3). De Nederlandse richtlijn wervelkolomgerelateerde pijnklachten stelt dat een SI-injectie overwogen kan worden als conservatieve therapie onvoldoende helpt, bij voorkeur in studieverband, en noemt het onderliggende bewijs zeer beperkt.
Vergoeding in Nederland: een belangrijk praktisch verschil
Sinds 1 januari 2016 zitten facetinjecties, facetdenervaties, SI-injecties, SI-denervaties en behandelingen voor discogene pijn niet meer in de basisverzekering. Het Zorginstituut Nederland concludeerde dat deze behandelingen niet voldoen aan het criterium “de stand van de wetenschap en praktijk”, grotendeels op basis van de MINT-trials.
Een epidurale injectie bij uitstralende pijn door een hernia of vernauwing is iets anders: die wordt nog wel vergoed. Biedt een kliniek je een facet- of SI-behandeling aan, vraag dan vooraf wat het kost en wie het betaalt. Wat je zelf betaalt telt bovendien niet mee voor je eigen risico.
Meer over wat de verzekering vergoedtInjecties die niet aanbevolen zijn
Hoe beoordelen we dit?
We kijken of de pijn afneemt en of mensen weer beter kunnen bewegen en functioneren, niet hoe tevreden patiënten over de behandeling waren, want dat zegt weinig over of het echt werkt. Sterk vergelijkend onderzoek is bij rugpijn schaars, dus sommige beoordelingen zijn gebaseerd op beperkt bewijs.
NICE noemt een groep injecties die niet aangeboden zou moeten worden bij lage rugpijn: intra-articulaire facetinjecties, intradiscale therapie, platelet rich plasma (PRP), stamcelinjecties, prolotherapie en triggerpointinjecties met welk middel dan ook. Bij de meeste hiervan is het bewijs niet alleen dun; de beter opgezette onderzoeken laten simpelweg geen voordeel zien boven een placebo-injectie.
Waar een injectie in het traject past
Week 0–6
Eerst conservatief
Blijven bewegen, pijnmedicatie, oefentherapie. De meeste uitstralende pijn zakt vanzelf.
Week 6–8
Evaluatie
Nog steeds ernstige uitstralende pijn? Tijd om de volgende stap te bespreken.
Bij aanhoudende pijn
Injectie als optie
Een epidurale injectie kan een zware periode overbruggen, niet de hernia genezen.
Na 10–12 weken
Gesprek over operatie
Onvoldoende verbetering? Dan komt een operatie ter sprake.
Kernboodschap
Een injectie verhelpt nooit het onderliggende probleem; in het beste geval koop je er tijd mee. Bij ernstige uitstralende pijn door een beknelde zenuwwortel is een epidurale injectie een redelijke optie, met een klein en tijdelijk effect. Bij rugpijn zonder uitstraling zijn injecties in facet- of SI-gewrichten niet aanbevolen en worden ze niet vergoed uit de basisverzekering. Oefentherapie blijft in beide gevallen de basis.
Bronnen
- NICE Guideline NG59, Low back pain and sciatica in over 16s (2020)
- Richtlijn Lumbosacraal Radiculair Syndroom, module epidurale steroïdinjecties (2020)
- Oliveira CB, et al. Epidural corticosteroid injections for lumbosacral radicular pain. Cochrane Database Syst Rev (2020)
- Chou R, et al. Epidural corticosteroid injections for radiculopathy and spinal stenosis. Ann Intern Med (2015)
- Juch JNS, et al. Effect of radiofrequency denervation on pain intensity among patients with chronic low back pain: the MINT randomized clinical trials. JAMA (2017)
- van Helvoirt H, et al. Transforaminal epidural steroid injections followed by mechanical diagnosis and therapy to prevent surgery for lumbar disc herniation. Pain Medicine (2014)
- Richtlijn Wervelkolomgerelateerde pijnklachten van de lage rug, invasieve interventies SI-gewricht (2014)
- Zorginstituut Nederland. Radiofrequente denervatie bij aspecifieke chronische lage rugpijn uit basispakket (2015)
Volgende stap