Medicijnen bij rugpijn.
Uitgebreid overzicht.
Laatst bijgewerkt Bronnen gecheckt
Hoe deze pagina is geschrevenMedicatie
Gebaseerd op NHG · WHO · NICE
Hoe beoordelen we dit?
We kijken of de pijn afneemt en of mensen weer beter kunnen bewegen en functioneren, niet hoe tevreden patiënten over de behandeling waren, want dat zegt weinig over of het echt werkt. Onafhankelijke overzichten en instanties zoals Cochrane, de WHO, NICE en het Zorginstituut wegen het zwaarst. Beveelt een beroepsgroep haar eigen behandeling aan, dan levert dat alleen geen hoge score op. Sterk vergelijkend onderzoek is bij rugpijn schaars, dus sommige beoordelingen zijn gebaseerd op beperkt bewijs.
Medicijnen spelen een beperkte rol bij de behandeling van rugpijn. Geen enkel medicijn geneest rugpijn; ze kunnen alleen de symptomen tijdelijk verlichten terwijl je lichaam herstelt. Hier een uitgebreid overzicht gebaseerd op de WHO (2023), NICE (2016) en recente trials.
NSAIDs
Eerste keusHoe beoordelen we dit?
We kijken of de pijn afneemt en of mensen weer beter kunnen bewegen en functioneren, niet hoe tevreden patiënten over de behandeling waren, want dat zegt weinig over of het echt werkt. Onafhankelijke overzichten en instanties zoals Cochrane, de WHO, NICE en het Zorginstituut wegen het zwaarst. Beveelt een beroepsgroep haar eigen behandeling aan, dan levert dat alleen geen hoge score op. Sterk vergelijkend onderzoek is bij rugpijn schaars, dus sommige beoordelingen zijn gebaseerd op beperkt bewijs.
Van alle pijnstillers bij rugpijn hebben NSAID’s het beste bewijs. In een overzicht van 301 placebogecontroleerde onderzoeken waren ze de enige behandeling met een aangetoond effect bij acute lage rugpijn (Cashin et al., BMJ EBM 2025), en Cochrane (2020) wijst dezelfde kant op. Wees realistisch: het effect is klein, en bij geen enkele pijnstiller is het bewijs echt sterk (Wewege e.a., BMJ 2023).
Voorbeelden
Ibuprofen, naproxen, diclofenac
Dosering
Volg de bijsluiter, en gebruik ze zo kort mogelijk.
Let op
Bij de maaltijd innemen. Voorzichtig bij maagklachten, nierziekte, hartfalen, hoge bloeddruk. Niet combineren met bloedverdunners. Niet gebruiken tijdens de zwangerschap, vooral niet in het derde trimester.
Paracetamol
Richtlijnen verschillenHoe beoordelen we dit?
We kijken of de pijn afneemt en of mensen weer beter kunnen bewegen en functioneren, niet hoe tevreden patiënten over de behandeling waren, want dat zegt weinig over of het echt werkt. Onafhankelijke overzichten en instanties zoals Cochrane, de WHO, NICE en het Zorginstituut wegen het zwaarst. Beveelt een beroepsgroep haar eigen behandeling aan, dan levert dat alleen geen hoge score op. Sterk vergelijkend onderzoek is bij rugpijn schaars, dus sommige beoordelingen zijn gebaseerd op beperkt bewijs.
De PACE-trial (Williams et al., Lancet 2014) toonde aan dat paracetamol niet beter werkt dan placebo bij acute lage rugpijn, en Cochrane (2016) bevestigde dat. NICE raadt paracetamol als enig middel af; de WHO (2023)-richtlijn voor chronische rugpijn doet er geen uitspraak over.
Je huisarts stelt het waarschijnlijk toch als eerste voor, en dat is geen achterstand. De NHG-Standaard Aspecifieke lagerugpijn noemt zelf geen middelen; die verwijst door naar het stappenplan in de NHG-Standaard Pijn, en daar is paracetamol stap 1, met als uitgangspunt de lichtst mogelijke, voldoende effectieve behandeling met de minste bijwerkingen. Het verschil zit in de redenering, niet in het bewijs: de standaard stelt zelf dat de werkzaamheid van pijnstillers bij aspecifieke lagerugpijn waarschijnlijk beperkt is, en kiest dan het middel dat de minste schade doet. NSAID’s kunnen wel bijwerkingen geven. Gebruik ze daarom zo kort mogelijk (NICE).
Waarom richtlijnen elkaar tegensprekenOpioïden
Niet aanbevolenHoe beoordelen we dit?
We kijken of de pijn afneemt en of mensen weer beter kunnen bewegen en functioneren, niet hoe tevreden patiënten over de behandeling waren, want dat zegt weinig over of het echt werkt. Onafhankelijke overzichten en instanties zoals Cochrane, de WHO, NICE en het Zorginstituut wegen het zwaarst. Beveelt een beroepsgroep haar eigen behandeling aan, dan levert dat alleen geen hoge score op. Sterk vergelijkend onderzoek is bij rugpijn schaars, dus sommige beoordelingen zijn gebaseerd op beperkt bewijs.
De OPAL-trial (Jones et al., Lancet 2023) toonde aan dat opioïden niet beter werken dan placebo bij acute lage rugpijn, maar wel meer bijwerkingen geven. De WHO (2023) raadt opioïden af als gewone zorg bij chronische rugpijn, en NICE staat een zwak opioïde bij acute pijn alleen toe als een NSAID niet kan of niet werkt. Daarnaast kun je van opioïden afhankelijk worden.
Spierverslappers
BeperktHoe beoordelen we dit?
We kijken of de pijn afneemt en of mensen weer beter kunnen bewegen en functioneren, niet hoe tevreden patiënten over de behandeling waren, want dat zegt weinig over of het echt werkt. Onafhankelijke overzichten en instanties zoals Cochrane, de WHO, NICE en het Zorginstituut wegen het zwaarst. Beveelt een beroepsgroep haar eigen behandeling aan, dan levert dat alleen geen hoge score op. Sterk vergelijkend onderzoek is bij rugpijn schaars, dus sommige beoordelingen zijn gebaseerd op beperkt bewijs.
Spierverslappers helpen bij rugpijn nauwelijks. Sommige geven de eerste twee weken een heel klein beetje minder pijn, maar wat je kunt doen verandert er niet door, en ze kunnen bijwerkingen geven (Cashin e.a., 2021). De huisartsenrichtlijn raadt middelen als diazepam en oxazepam af (NHG).
Antidepressiva (duloxetine)
Enig bewijsHoe beoordelen we dit?
We kijken of de pijn afneemt en of mensen weer beter kunnen bewegen en functioneren, niet hoe tevreden patiënten over de behandeling waren, want dat zegt weinig over of het echt werkt. Onafhankelijke overzichten en instanties zoals Cochrane, de WHO, NICE en het Zorginstituut wegen het zwaarst. Beveelt een beroepsgroep haar eigen behandeling aan, dan levert dat alleen geen hoge score op. Sterk vergelijkend onderzoek is bij rugpijn schaars, dus sommige beoordelingen zijn gebaseerd op beperkt bewijs.
Antidepressiva hebben een klein effect bij chronische rugpijn tegenover placebo (Cashin e.a., 2025), en de ACP (2017) noemt duloxetine als optie. NICE en de WHO (2023) raden antidepressiva juist af als gewone behandeling bij rugpijn; door die tegenspraak staat hier een 3. Alleen overwegen bij chronische pijn, niet bij acute rugpijn. Opbouwen en afbouwen moet geleidelijk.
Hoe lang gebruik je pijnstillers?
Dag 1–3
Start als het nodig is
NSAID bij de maaltijd; twijfel je, overleg met apotheker of huisarts.
Daarna
Houd het kort
Zo kort mogelijk, en blijf bewegen.
Na een maand
Naar de huisarts
Nog niet minder pijn? Ga naar je huisarts.
Bronnen
- WHO Guideline on management of chronic primary low back pain (2023)
- Williams CM, et al. Efficacy of paracetamol for acute low back pain. Lancet (2014)
- Jones CMP, et al. Opioid analgesia for acute low back pain. Lancet (2023)
- NICE Guideline NG59 (2016)
- NHG-Standaard Aspecifieke lagerugpijn (2017, laatst gewijzigd 2024)
- NHG-Standaard Pijn (2018), tabel 1: het medicamenteuze stappenplan
- Qaseem A, et al. ACP Clinical Practice Guideline (2017)
- Cashin AG, et al. Muscle relaxants for non-specific low back pain. BMJ (2021)
- Cashin AG, et al. Analgesic effects of non-surgical and non-interventional treatments for low back pain. BMJ Evid Based Med (2025)
- Wewege MA, et al. Comparative effectiveness and safety of analgesic medicines for acute non-specific low back pain. BMJ (2023)
Volgende stap