Psychologische behandeling.
De kracht van je brein.
Mentaal & gedrag
Aanbevolen door NICE · ACP · WHO
Hoe beoordelen we dit?
We kijken of de pijn afneemt en of mensen weer beter kunnen bewegen en functioneren, niet hoe tevreden patiënten over de behandeling waren, want dat zegt weinig over of het echt werkt. Sterk vergelijkend onderzoek is bij rugpijn schaars, dus sommige beoordelingen zijn gebaseerd op beperkt bewijs.
Psychologische behandelingen zijn bij de meest effectieve aanpakken voor chronische rugpijn. Dit is geen verrassing: pijn wordt geproduceerd door het brein, en psychologische factoren hebben een directe invloed op pijnbeleving en -verwerking.
Cognitieve Gedragstherapie (CGT)
Hoe beoordelen we dit?
We kijken of de pijn afneemt en of mensen weer beter kunnen bewegen en functioneren, niet hoe tevreden patiënten over de behandeling waren, want dat zegt weinig over of het echt werkt. Sterk vergelijkend onderzoek is bij rugpijn schaars, dus sommige beoordelingen zijn gebaseerd op beperkt bewijs.
CGT is de best onderzochte psychologische behandeling bij chronische pijn. Het richt zich op het veranderen van negatieve gedachtepatronen (catastroferen, angst-vermijding) en gedrag dat pijn in stand houdt.
Wat houdt het in?
- 6-12 sessies met een psycholoog of getrainde behandelaar
- Identificeren en uitdagen van onhelpende gedachten over pijn
- Geleidelijke blootstelling aan gevreesde activiteiten
- Ontspanningstechnieken en stressmanagement
- Activiteitenplanning en pacing
Bewijs: NICE (2020) en ACP (2017) bevelen CGT sterk aan bij chronische rugpijn. Effecten zijn duurzaam en worden versterkt door combinatie met oefentherapie.
Cognitive Functional Therapy (CFT)
Hoe beoordelen we dit?
We kijken of de pijn afneemt en of mensen weer beter kunnen bewegen en functioneren, niet hoe tevreden patiënten over de behandeling waren, want dat zegt weinig over of het echt werkt. Sterk vergelijkend onderzoek is bij rugpijn schaars, dus sommige beoordelingen zijn gebaseerd op beperkt bewijs.
CFT is een geintegreerde aanpak die pijneducatie, geleidelijke blootstelling aan gevreesde bewegingen en leefstijlaanpassing combineert. De RESTORE-trial (Kent et al., Lancet 2023) toonde betere resultaten op pijn en functioneren dan gebruikelijke zorg.
Resultaten RESTORE-trial
- 492 deelnemers met chronische lage rugpijn
- Duidelijk minder beperkingen in dagelijkse activiteiten dan bij gebruikelijke zorg
- Ook de pijn nam sterker af dan bij gebruikelijke zorg
- Effecten hielden aan na 12 maanden
- Kosteneffectiever dan gebruikelijke zorg
Pain Reprocessing Therapy (PRT)
Hoe beoordelen we dit?
We kijken of de pijn afneemt en of mensen weer beter kunnen bewegen en functioneren, niet hoe tevreden patiënten over de behandeling waren, want dat zegt weinig over of het echt werkt. Sterk vergelijkend onderzoek is bij rugpijn schaars, dus sommige beoordelingen zijn gebaseerd op beperkt bewijs.
PRT is een relatief nieuwe behandeling die het brein leert om pijnsignalen te herinterpreteren. De PRT-trial (Ashar et al., JAMA Psychiatry 2022) toonde indrukwekkende resultaten bij chronische rugpijn.
Resultaten PRT-trial
- 151 deelnemers met chronische rugpijn (gemiddeld 10 jaar)
- 66% pijnvrij of bijna pijnvrij na 4 weken
- Vergeleken met 20% in de placebogroep
- Resultaten hielden aan na 1 jaar follow-up
- fMRI toonde veranderingen in hersenactiviteit
Hoe ziet een traject eruit?
Sessie 1
Intake
In kaart brengen van je pijn, gedachten en gedragspatronen.
Week 1–6
Wekelijkse sessies
Onhelpende gedachten uitdagen, stap voor stap meer doen.
Week 6–12
Toepassen
Wat je leert wordt gewoonte in je dagelijks leven.
Daarna
Blijvend effect
Onderzoek laat zien dat effecten na 12 maanden aanhouden.
Wanneer aanbevolen?
- Chronische rugpijn (langer dan 12 weken)
- Angst om te bewegen (kinesiofobie)
- Catastroferend denken over pijn
- Depressie of angst die samenhangt met pijn
- Rugpijn zonder duidelijke structurele oorzaak
- Hoge psychosociale factoren (stress, werkproblemen, slaapproblemen)
Bronnen
Volgende stap