Medicatie bij rugpijn.
Wat werkt en wat niet.
Medicatie speelt een bescheiden rol bij de behandeling van rugpijn. Geen enkel medicijn geneest rugpijn; ze kunnen alleen de symptomen tijdelijk verlichten. Hieronder een overzicht op basis van de nieuwste richtlijnen.
Paracetamol
Richtlijnen verschillenBewijs
De PACE-trial (Lancet, 2014) toonde aan dat paracetamol niet beter werkt dan placebo bij acute lage rugpijn, bevestigd door Cochrane (2016). De WHO (2023) en NICE bevelen het daarom niet aan. De Nederlandse huisartsenstandaard houdt het wél als stap 1 aan, in het stappenplan van de NHG-Standaard Pijn: Thuisarts.nl adviseert “Begin met paracetamol. Dit heeft de minste bijwerkingen.”, omdat geen enkele pijnstiller hier echt goed werkt en dit middel de minste schade doet.
Dosering
Gebruik je het: houd de bijsluiter aan, en beoordeel na een paar dagen of het jou echt helpt.
Bijwerkingen
Bij normaal gebruik weinig bijwerkingen, maar levertoxiciteit bij overdosering.
NSAIDs (ibuprofen, naproxen, diclofenac)
Matig effectiefBewijs
NSAID’s hebben van alle pijnstillers het beste bewijs bij acute lage rugpijn (WHO 2023, NICE 2016, Cochrane 2020), en in een overzicht van 301 placebogecontroleerde onderzoeken waren ze de enige behandeling met een aangetoond effect bij acute rugpijn (Cashin et al., 2025). Het effect is klein, en over alle pijnstillers samen is de onzekerheid groot (Wewege et al., BMJ 2023).
Dosering
Ibuprofen 400mg max 3x/dag, naproxen 250-500mg max 2x/dag. Maximaal 7-14 dagen. Bij de maaltijd innemen.
Bijwerkingen
Maagklachten, maagbloedingen bij langdurig gebruik. Voorzichtig bij nierziekte, hartfalen, hoge bloeddruk. Niet combineren met bloedverdunners. Niet gebruiken tijdens de zwangerschap, vooral niet in het derde trimester.
Opioiden (tramadol, codeïne, oxycodon)
Niet aanbevolenBewijs
De WHO (2023) beveelt opioiden niet aan bij lage rugpijn. De OPAL-trial (Lancet, 2023) toonde aan dat opioiden niet beter werken dan placebo bij acute lage rugpijn, met meer bijwerkingen. Het risico op afhankelijkheid, misbruik en overdosering is significant.
Dosering
Alleen op voorschrift van arts, zo kort mogelijk, laagste dosis.
Bijwerkingen
Versuffing, misselijkheid, obstipatie, duizeligheid, ademhalingsdepressie, verslavingsrisico. Tolerantieopbouw bij langdurig gebruik.
Spierverslappers (diazepam, tizanidine)
Beperkt bewijsBewijs
Er is beperkt bewijs dat spierverslappers op korte termijn pijn verlichten bij acute rugpijn met spierspasme. De effecten zijn klein en de bijwerkingen (vooral sufheid) zijn significant. Niet aanbevolen voor langdurig gebruik. NICE en WHO zijn terughoudend.
Dosering
Alleen op voorschrift. Kortdurend (max 1-2 weken). Niet combineren met alcohol.
Bijwerkingen
Sufheid, duizeligheid, spierzwakte, afhankelijkheidsrisico (benzodiazepines). Niet autorijden.
Antidepressiva (duloxetine, amitriptyline)
Enig bewijsBewijs
Duloxetine (SNRI) heeft enig bewijs voor effectiviteit bij chronische lage rugpijn (ACP 2017). De NNT is rond 7-8. Amitriptyline (TCA) wordt soms gebruikt bij neuropathische pijn, maar het bewijs bij rugpijn is mager. Niet geschikt voor acute rugpijn.
Dosering
Duloxetine 60mg/dag. Amitriptyline 10-25mg voor de nacht. Opbouwen over weken.
Bijwerkingen
Misselijkheid, droge mond, sufheid, gewichtstoename, seksuele bijwerkingen. Afbouwen geleidelijk.
Kernboodschap
Geen enkele pijnstiller werkt bij rugpijn echt goed. NSAID’s hebben het beste bewijs bij acute rugpijn en kunnen kort gebruikt worden; paracetamol kwam in onderzoek niet boven placebo uit, maar je huisarts begint er toch mee omdat het de minste risico’s geeft. Opioïden worden niet aanbevolen. Wat je ook slikt: combineer het met bewegen en actief blijven, en vraag je huisarts of apotheker wat bij jouw situatie past.
Volgende stap